Een voet die tijdens het lopen blijft hangen, tenen die over de grond slepen of merken dat je je knie steeds hoger moet optillen om niet te struikelen. Het zijn klachten die kunnen passen bij een klapvoet, ook wel dropvoet of voetheffersparese genoemd.

Als fysiotherapeut krijg ik bij Fysio Essentials regelmatig vragen van mensen met een klapvoet. Vaak gaat het over de brace zelf, maar minstens zo vaak over de oorzaak: Hoe ontstaat een klapvoet? Kan het nog herstellen? Heeft oefenen zin? En past een klapvoetbrace eigenlijk wel in mijn gewone schoenen?

In dit artikel leg ik uit wat er bij een klapvoet gebeurt, welke oorzaken er zijn en welke mogelijkheden er zijn om het lopen te ondersteunen.

Wat is een klapvoet?

Bij een klapvoet lukt het onvoldoende om de voorvoet en tenen omhoog te bewegen richting het scheenbeen. Deze beweging noemen we dorsaalflexie. De spieren die hiervoor verantwoordelijk zijn, worden ook wel de voetheffers genoemd.

Wanneer deze spieren onvoldoende kracht krijgen of niet goed aangestuurd worden, kan de voorvoet tijdens het lopen naar beneden zakken. Hierdoor kunnen de tenen tijdens de zwaaifase over de grond slepen. Bij het neerzetten van de voet kan de voorvoet bovendien vrij abrupt op de grond terechtkomen, waardoor de kenmerkende ‘klap’ ontstaat.

Een klapvoet is daarbij geen ziekte op zichzelf. Het is een gevolg van een probleem ergens in de zenuw-, spier- of bewegingsketen. Het is daarom belangrijk om eerst te onderzoeken waardoor de klapvoet is ontstaan.

Hoe herken je een klapvoet?

Het meest herkenbare verschijnsel is moeite met het optillen van de voorvoet en tenen. Sommige mensen merken dit doordat hun tenen regelmatig achter de grond blijven haken. Anderen horen vooral dat de voet bij iedere stap harder op de grond terechtkomt.

Om voldoende ruimte tussen de tenen en de grond te creëren, wordt het been soms hoger opgetild vanuit knie en heup. Dit karakteristieke looppatroon wordt een steppage gait of hanentred genoemd. Door de verminderde voetcontrole kan ook het risico op struikelen en vallen toenemen.

Afhankelijk van de oorzaak kunnen daarnaast tintelingen, een doof gevoel of pijn aanwezig zijn, bijvoorbeeld aan de buitenzijde van het onderbeen of op de voetwreef.

Hoe ontstaat een klapvoet?

Dit is misschien wel het belangrijkste onderdeel om te begrijpen: niet iedere klapvoet heeft dezelfde oorzaak.

Beknelling of beschadiging van de nervus peroneus

Een veelvoorkomende oorzaak is een probleem van de nervus peroneus, ook wel kuitbeenzenuw genoemd. Deze zenuw loopt vrij oppervlakkig langs de buitenzijde van de knie, vlak langs de kop van het kuitbeen. Juist op deze plek is hij kwetsbaar voor langdurige druk.

Dat kan bijvoorbeeld optreden na lang op bed liggen, langdurig hurken of knielen, herhaaldelijke druk rond de knie of veel met de benen over elkaar zitten. Ook een letsel rond knie of kuitbeen of bepaalde operaties kunnen de zenuw beschadigen.

Klapvoet door een hernia of vanuit de onderrug

Een klapvoet kan ook vanuit de rug ontstaan. Vooral de L5-zenuwwortel speelt een belangrijke rol bij het aansturen van de voetheffers.

Bij een rughernia kan een tussenwervelschijf tegen deze zenuwwortel drukken. Ook vernauwing van het wervelkanaal kan tot zenuwcompressie leiden. Een klapvoet kan daardoor samengaan met rug- of beenpijn, tintelingen, gevoelsverandering of ander krachtsverlies, maar dat hoeft niet altijd allemaal aanwezig te zijn.

Dit is ook de reden dat ik bij iemand met een klapvoet niet alleen naar de voet of enkel zou kijken. De locatie waar je de klacht merkt, hoeft niet de locatie te zijn waar het probleem ontstaat.

Na een beroerte

Bij een beroerte kan een gebied in de hersenen beschadigd raken dat betrokken is bij de aansturing van het been en de voet. Hierdoor kan een klapvoet onderdeel worden van een breder veranderd looppatroon.

Bij deze groep kunnen een enkel-voetorthese en in bepaalde situaties functionele elektrische stimulatie worden gebruikt binnen de revalidatie. Onderzoek laat zien dat beide methoden bij mensen na een beroerte gunstige effecten kunnen hebben op onderdelen van het lopen.

MS en andere neurologische aandoeningen

Ook bij multiple sclerose (MS) kan de aansturing van de voetheffers verminderen. Daarnaast kan een klapvoet voorkomen bij perifere neuropathieën, Charcot-Marie-Tooth, aandoeningen van motorische zenuwcellen en andere neurologische aandoeningen. Diabetes kan via een perifere neuropathie eveneens een rol spelen.

Dit laat nogmaals zien waarom het belangrijk is om een nieuwe klapvoet niet alleen met een brace op te lossen zonder te weten waar de spierzwakte vandaan komt.

Moet je met een klapvoet naar een arts?

Ja, een nieuw ontstane klapvoet verdient medische beoordeling.

Een arts kan aan de hand van het klachtenpatroon en neurologisch onderzoek beoordelen waar het probleem mogelijk zit. Afhankelijk van de bevindingen kunnen bijvoorbeeld een EMG/zenuwgeleidingsonderzoek, echografie of MRI nodig zijn. Een MRI van de onderrug kan bijvoorbeeld worden ingezet wanneer een beknelde zenuwwortel wordt vermoed.

Bij sommige combinaties van klachten is sneller handelen noodzakelijk. Ontstaat het krachtsverlies plotseling samen met bijvoorbeeld een scheve mond, problemen met praten of zien of uitval van een arm of been, dan kan sprake zijn van een beroerte en is acute medische beoordeling nodig.

Heb je rug- of beenklachten en ontstaat er plotseling duidelijk krachtsverlies, of krijg je daarbij gevoelloosheid rond het kruis, problemen met plassen of verlies van controle over blaas of ontlasting, neem dan direct contact op met de huisarts of huisartsen-spoedpost.

Kan een klapvoet herstellen?

Dat hangt sterk af van de oorzaak, ernst en duur van de zenuw- of spierschade.

Een zenuw die tijdelijk onder druk heeft gestaan kan herstellen, terwijl bij ernstige zenuwbeschadiging of bepaalde chronische neurologische aandoeningen de uitval gedeeltelijk of blijvend kan zijn. Daarom kun je op basis van alleen het uiterlijk van het looppatroon niet voorspellen hoe het herstel zal verlopen.

Bij een klapvoet door druk op de nervus peroneus wordt regelmatig herstel gezien wanneer de oorzaak van die druk verdwijnt. De Nederlandse Vereniging voor Neurologie noemt dat bij dit type klapvoet herstel vaak binnen enkele maanden plaatsvindt, terwijl een volledige verlamming minder goed kan herstellen.

Bij een klapvoet na een hernia is vooral belangrijk hoe ernstig de zenuw is aangedaan en hoe het krachtsverlies zich ontwikkelt. Een brace kan in zo'n periode het lopen ondersteunen, maar behandelt de hernia of zenuwbeknelling zelf niet.

Wat kun je doen bij een klapvoet?

De behandeling hoort altijd afgestemd te worden op de onderliggende oorzaak.

Fysiotherapie kan gericht zijn op het onderhouden van beweeglijkheid, het trainen van spieren waarin nog voldoende functie aanwezig is, balans, looptraining en het voorkomen van compensaties. Het heeft weinig zin om simpelweg steeds zwaarder te trainen wanneer een spier door zenuwuitval nauwelijks aangestuurd kan worden. Eerst moet duidelijk zijn welke functie nog aanwezig is en waar de uitval vandaan komt.

Ook voldoende beweeglijkheid van de enkel is belangrijk. Wanneer de kuit en achillespees steeds stijver worden, kan dat het lopen verder bemoeilijken. Mayo Clinic noemt daarom naast spiertraining specifiek het onderhouden van de bewegingsmogelijkheid en rekken om stijfheid van kuit en hiel te voorkomen.

Bij een duidelijke voethefferszwakte kan daarnaast een klapvoetbrace of enkel-voetorthese worden gebruikt.

Wat doet een klapvoetbrace?

Een klapvoetbrace is een hulpmiddel dat de voet tijdens het lopen ondersteunt. Het belangrijkste doel is ervoor zorgen dat de voorvoet tijdens de zwaaifase gemakkelijker van de grond blijft.

Daardoor hoef je minder te compenseren door het been extreem hoog op te tillen en wordt de kans kleiner dat de tenen achter de grond blijven haken. Een brace kan daarnaast meer controle geven bij het neerzetten van de voet.

Belangrijk: een klapvoetbrace geneest de zenuw of spier niet. Ik zie hem daarom vooral als een praktisch hulpmiddel waarmee je het lopen kunt ondersteunen terwijl tegelijkertijd wordt gekeken naar de oorzaak, het herstel en de mogelijkheden voor oefentherapie.

Welke klapvoetbrace past bij mij?

Er bestaan verschillende soorten. Sommige enkel-voetorthesen hebben een relatief stevige voetplaat en geven veel mechanische ondersteuning. Andere systemen zijn lichter en proberen vooral de voorvoet tijdens het lopen omhoog te begeleiden.

Hoeveel ondersteuning je nodig hebt hangt onder andere af van de hoeveelheid spierkracht die nog aanwezig is, de stabiliteit van de enkel, de oorzaak van de klapvoet, je looppatroon en wat je gedurende de dag wilt kunnen doen.

Een zwaardere of grotere orthese is daarom niet automatisch beter.

Bij Fysio Essentials heb ik bewust gekozen voor een klapvoetbrace die praktisch in het dagelijks gebruik is. De ondersteuning is verstelbaar en het model kan worden aangepast aan de voet. Op de productpagina kun je daarnaast links of rechts en de juiste maat kiezen.

→ Klapvoet Brace – Ondersteuning en Stabiliteit voor Klapvoet

Past een klapvoetbrace in gewone schoenen?

Dit is één van de vragen die ik het vaakst krijg.

Bij een traditionele EVO kan de voetplaat behoorlijk wat ruimte in de schoen innemen.

Dat is vooral vervelend wanneer je al een zooltje of voetorthese draagt of wanneer de schoen bij de voorvoet relatief laag is.

Het model dat we bij Fysio Essentials aanbieden is juist gekozen met praktisch gebruik in gedachten. In veel sneakers en andere goed passende schoenen kan de brace worden gedragen. Een schoen met voldoende ruimte en een sluiting die je goed kunt openen werkt doorgaans het prettigst.

Draag je een erg dikke steunzool, is de schoen al erg krap of heb je een opvallend brede voet, dan kan de combinatie lastiger zijn. In dat geval zou ik niet automatisch een grotere schoen kopen, maar eerst kijken welke combinatie van schoen, zool en brace daadwerkelijk nodig is.

Bij twijfel over de maat of pasvorm kun je altijd je schoenmaat en eventueel voetmaten aan ons doorgeven. Dan kijk ik graag mee.

Kun je een klapvoetbrace zonder schoenen dragen?

Dat verschilt per type brace. Sommige systemen werken alleen in combinatie met een schoen of een speciale inlay. Andere modellen kunnen ook om de voet worden bevestigd.

Dat kan vooral binnenshuis prettig zijn wanneer je niet de hele dag schoenen wilt dragen. Controleer wel altijd of het betreffende model daarvoor bedoeld is en of je voldoende stabiliteit hebt om veilig te lopen.

Welke schoenen zijn prettig bij een klapvoet?

Ik adviseer meestal een schoen die stevig om de voet zit en waarin voldoende ruimte aanwezig is voor de brace. Veters of een andere goed verstelbare sluiting zijn vaak praktisch omdat je de schoen tijdens het aantrekken verder kunt openen.

De NHS adviseert bij een klapvoet eveneens goed passende, ondersteunende schoenen. De Nederlandse Vereniging voor Neurologie adviseert bij peroneusproblematiek schoenen die voldoende steun rond de enkel geven.

Het belangrijkste blijft echter de combinatie: een uitstekende brace in een schoen die knelt is uiteindelijk geen goede combinatie.

Zijn oefeningen bij een klapvoet zinvol?

Vaak wel, maar niet iedere klapvoet vraagt om dezelfde oefening.

Wanneer de voetheffers nog actief kunnen aanspannen, kan gerichte spiertraining zinvol zijn. Denk bijvoorbeeld aan gecontroleerd de voet en tenen richting het scheenbeen bewegen. Daarnaast kunnen enkelmobiliteit, balans en looptraining onderdeel zijn van de behandeling.

Bij ernstige zenuwuitval kan de spier echter onvoldoende zenuwsignaal ontvangen om met gewone krachttraining sterker te worden. Dan is klakkeloos honderd keer de voet proberen op te trekken niet automatisch de beste aanpak.

Daarom kijk ik als fysiotherapeut liever eerst naar wat iemand nog kan, waardoor de uitval is ontstaan en welk doel we met oefenen willen bereiken.

Klapvoet en struikelen

Omdat de tenen tijdens het lopen gemakkelijker blijven hangen, is het valrisico bij een klapvoet verhoogd. Vooral drempels, vloerkleden, ongelijke stoepen en trappen kunnen lastiger zijn.

Een brace kan daarbij ondersteuning geven, maar kijk ook naar je omgeving. Goede verlichting, losliggende kleedjes verwijderen en indien nodig tijdelijk een wandelstok of ander loophulpmiddel gebruiken kan verstandig zijn.

Klapvoet: kijk verder dan alleen de voet

Een klapvoet lijkt op het eerste gezicht een probleem van de voet, maar de werkelijke oorzaak kan zich bevinden bij de knie, in de onderrug, in een perifere zenuw of zelfs in het centrale zenuwstelsel.

Daarom vind ik één boodschap het belangrijkste:

Gebruik een brace om het lopen te ondersteunen, maar laat bij een nieuwe klapvoet altijd onderzoeken waardoor de uitval wordt veroorzaakt.

Wanneer de oorzaak bekend is, kan vervolgens worden gekeken naar oefentherapie, het juiste hulpmiddel en eventuele andere behandeling. Een goede klapvoetbrace kan het dagelijks lopen daarbij een stuk praktischer maken, maar blijft onderdeel van het totaalplaatje.

Heb je al een diagnose en zoek je een hulpmiddel voor tijdens het lopen? Bekijk dan onze klapvoetbrace of neem contact op als je twijfelt over de maat, je schoenen of welk model het beste bij jouw situatie past. Ik kijk graag met je mee.

Tristan Peters
Fysiotherapeut
Fysio Essentials

---

Veelgestelde vragen over klapvoet

Is klapvoet hetzelfde als dropvoet?

Ja. Klapvoet, dropvoet en voetheffersparese worden gebruikt voor hetzelfde verschijnsel: moeite of onvermogen om de voorvoet en tenen voldoende op te tillen.

Kan een hernia een klapvoet veroorzaken?

Ja. Wanneer een hernia druk geeft op een zenuwwortel die betrokken is bij het aansturen van de voetheffers, met name L5, kan krachtsverlies en een klapvoet ontstaan.

Kan een klapvoet vanzelf herstellen?

Dat kan, vooral wanneer sprake is van tijdelijke zenuwcompressie, maar herstel is afhankelijk van de oorzaak en ernst van de beschadiging. Bij sommige mensen blijft de klapvoet bestaan.

Helpt een brace tegen een klapvoet?

Een brace kan helpen de voet tijdens het lopen in een gunstigere positie te houden en voorkomen dat de tenen gemakkelijk over de grond slepen. Een brace behandelt echter niet automatisch de onderliggende oorzaak.

Welke maat klapvoetbrace heb ik nodig?

Dat verschilt per model. Bij onze klapvoetbrace spelen onder andere schoenmaat en voetbreedte een rol. Zit je precies rond de overgang tussen twee maten of heb je een brede voet, dan is het verstandig de maattabel goed te controleren of even contact op te nemen voordat je bestelt.